Ben je nou helemaal Stapel geworden? Voor presterende professionals die preventief potentiële ontsporing willen voorkomen

IJdel, gedreven door macht en aanzien, afschuwelijk tegen leerlingen bij tegenspraak, bluffend door iedere scepsis heen, charmant en charismatisch tijdens het beïnvloeden van junioren, uitgekookt in het bedonderen van senioren en collega´s. Enkele reacties uit het rapport over het functioneren van Diederik Stapel, de Tilburgse hoogleraar die onderzoeksresultaten fingeerde.

Over Stapel zijn Iets doen en daarvan weten dat het niet deugt, doorgaan ook als je weet dat je niet goed bezig bent. Dat is de definitie van Stapel zijn. 

Wij zijn niet Stapel! Net als Stapel hebben we als professionals, in ontwikkelland, een vak waar we voor staan, waarmee we waarde willen toevoegen aan onze omgeving en, eerlijk is eerlijk, daarmee graag ook naam en faam maken. Echter, fraude en bedrog plegen om de resultaten van ons werk mooier te maken, zo Stapel zullen wij het niet maken.

En toch? Een voorbeeld van een ‘verdwaalde’ trainer Als zelf gerespecteerd senior trainer/organisatiebegeleider trof ik mezelf onlangs aan in een ‘teambuildingsessie’ en ik hoorde mezelf door een stressvol  hoog bewustzijnsniveau  zeggen: ‘Hallo, ik ben Edith Lindhout’ om daarna in zwijgen te vervallen. Slechts een vaag gevoel van schaamte ontstond in mij zoals ik daar stond met mijn 1m84 in een te korte overall waardoor de broekspijpen op hoog water stonden en de te grote schoenen er opvallend onderuitstaken. Bovendien droeg ik een vormeloos haarkapje en een stofbril, model Lee Towers. Tegenover mij stonden 20 deelnemers, net als ik in ‘tele-tubbiepak’, mij en elkaar aan te kijken in een sciencefictionachtige witte trainingsruimte, raamloos, TL-bebalkt en met droge steriele lucht. In deze gesteriliseerde omgeving was geen water en eten toegestaan en geen wc aanwezig. Een lange stilte, in afwachting van mij, volgde. Ik werd geacht vier van deze sessies van 2 uur voor 6 teams, te gaan doen en ik hoorde mezelf denken: ‘Wat doe ik hier, met deze mensen?’. Ai, kan dit wel? Ai, hoor ik u denken. Wat is dit voor een trainingsruimte? Als dit teambuilding is, hoe herkennen de deelnemers elkaar dan en hoe communiceren zij met elkaar over hun gedachten en gevoelens met betrekking tot de reorganisatie als zij elkaar niet kunnen zien en nauwelijks kunnen horen? Hoe zit het met de kwaliteit van het programma en het effect voor de deelnemers en de organisatie. Is dit eigenlijk arbo-technisch wel verantwoord? Hoe zit het met de basisvoorwaarden voor een training en de gezondheidscondities voor de trainer en wat vindt deze er eigenlijk zelf van wat ze nu helemaal wel niet aan het doen is? Hoe haalt ze het eigenlijk in haar hoofd om deze opdracht aan te nemen? Welk bureau heeft dit eigenlijk verkocht? Zijn ze nu helemaal Stapel geworden? Wat doe je dan? Mijn algemeen aanvaarde professionele reactie was om me groot te houden en door te buffelen en bluffen over nut en zin en programmaopbouw en begrip voor iedereen, het beste ervan maken binnen de randvoorwaarden en tijd en kostuums die ons gegeven waren. Ondanks een dalende motivatie en zelfvertrouwen ging ik vooral niet zeggen: ‘Dit gaat niet!’. Niet bij mij, niet voor jullie, niet voor de organisatie en niet voor de opdrachtgever. Op dat moment ging ik ‘gewoon’ door. Na afloop was ik kapot. En ik wist: ik moet nog 23 keer.   

Zijn wij niet allen Stapel? Ik begon mij af te vragen hoelang verschillende partijen het spel zouden blijven meespelen, wetende dat het werk geen enkele positieve werking kende? Geen enkel gewenst resultaat zou opleveren? En dan toch doorgaan, is dat niet ook een soort van fraude en bedrog maar dan vertaald naar de wereld van opleiden en ontwikkelen?

Niet het doel en resultaat van de interventie staan dan centraal, maar de uitwisseling van diensten en geld, goede bedoelingen, vriendschapsgevoelens en verhogen van omzet en het gevoel ‘iets gedaan te hebben’ en klaar te zijn na gedane zaken.

Over de professionele grens heen Als professional kwam ik mijn persoonlijke professionele grenzen tegen. Wilde ik deze met voeten treden? Nooit eerder stond ik in mijn werk zo aan de grens van de rekbaarheid in wat nog kan en wat echt niet meer kan rond het leveren van producten met bepaalde prestatieverwachtingen. Ik kon kiezen voor doorgaan -en daarmee geld verdienen- of de opdracht teruggeven –en mezelf als zelfstandig professional serieus blijven nemen.

Te rade bij Stapel, een gesprek. Met Stapels persverklaring van 3 november, heb ik mijn gedachten kunnen scherpen en een en ander kunnen afleiden voor presterende professionals die preventief potentiële ontsporing willen voorkomen.

Stapel: In de academische wereld ligt het ambitieniveau hoog en is de competitie voor schaarse middelen enorm.

Edith: Nou, dat lijkt mijn werk wel! Maar wat wilt u daarmee zeggen?.

Stapel: De afgelopen jaren is die druk mij te veel geworden.

Edith: Welke druk precies?

Stapel: Ik heb de druk te scoren, te publiceren, de druk om steeds beter te moeten zijn, niet het hoofd geboden.

Edith: U voelde de druk om steeds beter te moeten zijn? En u zegt dat u deze druk niet ‘het hoofd geboden heeft’, er weerstand aan geboden heeft, maar wat deed u dan wel met die druk?

Stapel: Ik wilde te veel te snel.

Edith: Wat bedoelt u daar concreet mee?

Stapel: In een systeem waar weinig controle is, waar mensen veelal alleen werken, ben ik verkeerd afgeslagen.

Edith: O, dus door de voor uw beleving te hoge prestatiedruk En te weinig controle bent u verkeerde dingen gaan doen? Welke dingen deed u dan precies?

Stapel: Ik heb de fout gemaakt dat ik de waarheid naar mijn hand heb willen zetten en de wereld net iets mooier wilde maken dan hij is

Edith: Dat klinkt nobel zeg, maar wat deed u nu precies verkeerd?

Stapel: Ik heb gebruik gemaakt van oneigenlijke middelen …

Edith: U bedoelt onderzoekgegevens vervalst?

Stapel: … om de resultaten aantrekkelijk te maken.

Edith: Ja oké, maar vervalst is vervalst en voor wie werd het dan toch aantrekkelijker? Niet voor de vleeseters denk ik.

Stapel: Ik hecht eraan te benadrukken dat de fouten die ik heb gemaakt, niet zijn voortgekomen uit eigenbelang

Edith: Uit wiens belang dan wel?

Stapel: Ik besef dat er nog heel veel vragen zijn. Mijn huidige gesteldheid staat mij echter niet toe deze te beantwoorden. Ik zal nog diep moeten graven om te achterhalen waarom dit alles gebeurd is, wat mij hiertoe heeft bewogen.

Edith: Nou volgens mij valt dat toch wel mee? Het lijkt me voor de hand liggen: u wilde presteren op hoog niveau om naamsbekendheid te verkrijgen en dat kon alleen door te frauderen dacht u. Dat u dit niet hebt uitgewisseld in een intercollegiale leersessie lijkt me inderdaad iets om uit te zoeken.

Stapel: Ik heb hierbij hulp nodig die ik inmiddels ook heb gekregen.

Edith: O, dus ik ben hier als coach niet gewenst?

Stapel: Hier wil ik het op dit moment bij laten.

Verkeerd afslaan Rasoplichters daargelaten, met ‘verkeerd afslaan’ volgens Stapel, gaan we als professionals voor persoonlijke ambitie, succes, aanzien en bekendheid zonder de verbinding te blijven maken met kwalitatief hoogwaardig en betrouwbaar werk binnen de grenzen van het professioneel toelaatbare volgens branche, beroepsgroep (en soms zelfs ook de rechtbank). ‘Verkeerd afslaan’ betekent alle middelen daartoe heilig achten, zo ook het overschrijden van de afgesproken professionele grenzen.

Preventie voor potentiële ontsporing van profs: in afbakening ligt kwaliteit De belangrijkste les van Stapels ondergang is dat hij verkeerd is afgeslagen omdat hij niet werd gecontroleerd. Juist bij professionals met een sterke identificatie met werk en werken, en het verlangen daarin succes te hebben en wellicht zo een gevoel van bestaansrecht en eigenwaarde op te doen, ligt het gevaar op de loer je te verliezen in een Stapel. Juist dan is een beroepsgroep en zijn collega’s belangrijk om de persoonlijke en afgesproken professionele grenzen uit te wisselen en elkaar daar op aan te spreken. In de afbakening ligt de kwaliteit, in dat wat we NIET doen.

Codewoord Stapel: Werking of werken Laat Stapel een codewoord zijn, voor de bereikte grens, voor de maximaal bereikte oprekking van de verbinding tussen persoonlijke ambitie en leveren van kwaliteit. Daar voorbij betekent Stapel zijn: voorbij de professionele maat, waar alleen persoonlijke ambitie regeert, waar professioneel succes in het teken staat van persoonlijke behoefte en gemis. Dan blijft ons vak gaan over de werking van ons werk en niet over onze naam en faam door het werk. Over ‘eerlijk scoren’ gesproken.

10 Comments
  1. johanvanderkooij 5 jaar ago

    Mooi verhaal Edith! Met plezier gelezen, welkom in de Blogspot!
    Groet, Johan vd Kooij

  2. Victor 5 jaar ago

    Waarheid is perceptie…

    • Profielfoto van Moniek
      Moniek 5 jaar ago

      Hoi Victor,

      Dat is helemaal waar! Dank voor deze herinnering.
      Wat mij betreft leuk en leerzaam om de percepties op het werkende leven uit te wisselen.

      Groet, Edith

  3. Leen Lindhout 5 jaar ago

    Stapel mag zich dan vertild hebben, in dit relaas is hij een baken in zee voor professionals. Mooi gedaan Edith.

  4. Cornelie Meynen 5 jaar ago

    Dank voor je je eerlijkheid, want hoe herkenbaar Edith. Misschien hebben we een fairtrade keurmerk in trainingsland nodig: alleen gaan voor mooie en eerlijke klussen. Een mooi voornemen voor 2012.

  5. Theo Visser 5 jaar ago

    Hoi Edith,

    Leuk hoor zo’n denkbeeldige dialoog! Houdt je scherp.
    Groetjes, Theo.

  6. helene reydon 5 jaar ago

    Hoi Edith,
    Als ik in een “Stapel-traject” terecht dreig te komen, of er al in verzeild ben geraakt, vraag ik me 3 dingen af:
    1. Zeg ik nu eerlijk wat ik denk en voel? Als ik me daarin geremd voel, is dat voor mij een teken dat er iets niet klopt;
    2. Heb ik nu ‘t beste met de ander voor, ook op langere termijn? (zowel met de opdrachtgever als met de deelnemers);
    3. Heb ik nu ‘t beste met mezelf voor of ben ik dingen voor mezelf aan ‘t goed praten?

    Deze wijsheid komt uit : De snelheid van vertrouwen van Stephen Covey.
    En interessant voor de nederlandse professional: Eerlijk scoren van Margreeth Kloppenburg en Jaco van der Schoor o.a. over het ” interne kompas” van professionals.

  7. Fijn stuk Edith! En hoe leuk om in de laatste regel een verwijzing te lezen naar Eerlijk Scoren. Herken je gevoel volledig en ben daarom ook aan promotietraject begonnen om mezelf weer te laven aan kennis. Voor je het weet ben je op je veertigste Oma Vertelt. Ik ben gestopt met deze trainingen, had dezelfde ervaring als jij. Mijn aanvliegroute is behoorlijk veranderd en steeds vaker doe ik hele korte interventies en laat ik heel veel meer over aan het gezonde verstand van mensen! Heel verfrissend. Met hartelijke groet, Margreeth

Leave a reply

©2017 NVO2 - website door Thumbs Up

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?

Create Account