Collegialiteit in het Volkstuinteam

Het is heel gewoon om een groep mensen aan een bepaalde taak te zetten en te zeggen: “zo, vanaf nu zijn jullie een team”. Of die mensen dan als team werken is dan nog maar de vraag. In mijn praktijk als teamcoach merk ik dat veel groepen eigenlijk niet als team functioneren. Maar wat doen ze dan wel?

Het is okay om geen team te zijn

Niet elke groep mensen waarin wordt samengewerkt is een team. Het blijft een kwestie van definitie natuurlijk, maar helemaal triviaal is dat zeker niet. Want stel dat je tot zo’n groep hardwerkende mensen behoort waarvan iedereen vindt dat het een ‘team’ moet zijn, maar waarbij je allerminst de ervaring hebt dat het een team is? Dat levert vaak frustratie op. Er worden teamdoelen en teamregels op heidagen besproken, die vervolgens niet leiden tot het gewenste teamgedrag. Of er wordt een sfeer van verbondenheid gecreëerd tijdens een gezamenlijke kookles of nachtelijke dropping. De dag erna vindt men elkaar veel aardiger op de werkvloer, maar van meer teamgedrag komt het toch niet.

Stadia-van-teamontwikkeling-Martijn-Vroemen-571x366

 

Gelukkig is het best eenvoudig om de ergste frustratie weg te nemen. Zulke teams laat ik het bijgaand model zien en dan vraag ik of ze zichzelf erin herkennen. In 9 van de 10 gevallen is dat zo, en heel vaak noemt men zich een Volkstuinteam! De kunst is dan om met veel waardering uit te leggen wat een Volkstuinteam is, zodat niemand zich gediskwalificeerd hoeft te voelen. En wat is nu zo’n Volkstuinteam? Dat vertel ik zo:

“Mensen die samenwerken als in een volkstuin werken met veel plezier en trots op hun eigen lapje grond. Ieder doet iets waar hij goed in is. De één verbouwt mooie tomaten en de ander houdt het bij snijbloemen. Er zijn mensen die er een fors tuinhuis hebben neergezet en graag in de zon zitten. Als men een andere volkstuinhouder tegenkomt maakt men een praatje en er wordt tijdens vakanties voor elkaar water gegeven. Ook is er wel eens een probleem, zoals met de buurman die zijn distels maar laat woekeren. Alle distelpluisjes waaien over het volkstuincomplex! Dan moet er gepraat worden. Maar gelukkig gaat het meestal goed. De Volkstuineigenaren lenen graag hun kruiwagen uit en geven elkaar stekjes. Elk kwartaal is er overleg in het complex waarbij men beslist over het wel of niet vervangen van een waterpomp, de verlichting op het tegelpad of het verhogen van de contributie. En natuurlijk is er de jaarlijkse Barbecue waarbij men zelf geteelde aardappels poft.”

Helaas kan ik het niet spannender maken, en dat hoeft ook niet. De metafoor doet vanzelf z’n werk. Wat ik altijd overbreng is:

  • In een volkstuinteam werken mensen vooral aan hun eigen taak
  • Er is wel degelijk collegialiteit en dat is belangrijk
  • Voor veel soorten werk is dit een ideale samenwerking

De meeste managementteams herkennen zich erin, maar ook administratieve taakteams, adviseurs, leraren, notarissen, dokters, kortom veel teams waarin ‘professionals’ zelfstandig werken. Dan vraag ik vaak of men tevreden is zo. Soms wel, dan ga ik aan de slag met het vergroten van collegialiteit, zoals leren van elkaar, zorg voor elkaar, werkplezier met elkaar. Het mooie is dat de druk om `van alles met elkaar te moeten’ verdwijnt.

Er zijn ook teams die de uitdaging oppakken en graag de stap willen zetten naar meer wederzijdse afhankelijkheid. Daar ontstaat de bereidheid om elkaar op het eigen tuintje toe te laten. Men durft de individuele autonomie geleidelijk op te geven en daarmee ontstaat een belangrijke voorwaarde voor teamwerk, en wie weet zelfsturing. Er is dan vaak nog een weg te gaan, maar een belangrijk begin is er: de wil om team te zijn in plaats van de verplichting.

Verantwoording van het model

Dit is mijn variant van een model van Katzenbach & Smith. Zij leggen de stadia anders uit. Zo noemen ze m.i. onterecht het taakverantwoordelijk team een ‘potentieel team’ en een zelfsturend team een ‘real team’. Sowieso leggen ze andere accenten in elk stadium. Ik wil elke schijn vermijden dat het ene type samenwerking hoogwaardiger zou zijn dan het andere, zoals ook in de variant van Van Amelsfoort & Scholtes te zien is: zij zetten ‘teameffectiviteit’ op de verticale as. Ik denk dat elk type samenwerking maximaal effectief kan zijn in een geëigende taak-werkomgeving. De T0 variant is ook geen ‘bundeling losse individuen’, maar kan een hecht samenwerkingsverband zijn van collega’s die elkaar al jaren kennen en goed voor elkaar zorgen.

T0 – Volkstuinteam. Er is collegialiteit en men zorgt voor een goede werksfeer. Mensen kunnen er informatie delen, van elkaar leren en werk tijdelijk van elkaar overnemen. Hoewel het echt kan voelen als team is het dat volgens mijn definitie niet. Iedereen z’n eigen lapje grond. Op zich niets mis mee. In gezonde professionele groepen kan het individu hier tot grote hoogte stijgen.

T1 – Taakverantwoordelijk team. Men erkent wederzijdse afhankelijkheid en de taken worden meer geïntegreerd. Men zoekt echt verbinding. Dit is liefst een bewuste keuze van de teamleden zelf, niet van een manager. Het vraagt leer- en ontwikkeltijd. Men moet meer taakvolwassen en zelfstandig (als groep) worden.

T2 – Zelfsturend team. Het team gaat meer ondernemerschap toevoegen. Neemt initiatieven en laat verantwoordelijkheid voor het geheel zien. Soms eerst in subgroepen die taken op zich nemen (het jaarcongres organiseren bijvoorbeeld). Het team gaandeweg meer beslissingen zelf en legt verantwoordelijkheid af aan de omgeving en aan elkaar.

T3 – High Performance team. Dit is een toestand die niet veel mensen meemaken. En als het voorkomt, dan is het vaak tijdelijk. Men is in ‘flow’, teamleden hebben een half woord nodig om elkaar te begrijpen. Iedereen sluit moeiteloos op elkaar aan. Het is een ervaring van “boven jezelf uitgetild worden” – synergie. Dit ontstaat als er wat minder ego is.

Masterclass Teamcoaching – Wil je zelf beter worden als teamcoach? Teamchange organiseert een 6-daagse leergang. Met topdocenten en een praktisch en verrassend programma. Kijk hier voor een beschrijving of download de brochure of neem contact op: 0653214501 / martijn@vroemen.org

0 Comments

Leave a reply

©2017 NVO2 - website door Thumbs Up

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?

Create Account