Het interculturele fingerspitzengefühl

Werk je internationaal en wil je intercultureel effectief zijn? Hanteer dan het drieluik ‘Connect, Perform en Enjoy’*: je kunnen verbinden met mensen uit andere culturen, kunnen presteren in een internationale werkcontext en kunnen genieten van interculturele ontmoetingen. In een serie van drie blogs ontrafel ik interculturele effectiviteit. Vandaag: Connect.

‘Ja’, ‘ja’ en nog eens ‘ja’
“Ze zeggen altijd ‘ja’, ook als het ‘nee’ is!” Hoe vaak ik dat niet hoor van deelnemers aan mijn interculturele leertrajecten. Als directe Nederlanders vinden we versluierende antwoorden lastig. We willen een eerlijk en duidelijk antwoord: ‘ja’ is ‘ja’ en ‘nee’ is ‘nee’. Maar, er bestaat ook zoiets als sociale wenselijkheid. Internationaal zeker, en we hoeven niet eens ver, want kijk eens naar Groot-Brittannië. Zelfs in Nederland hoor je: “Wat een leuke nieuwe jurk, wat zit je haar goed en wat een interessant voorstel”. Maar, hoe kom je achter de volmondigheid van een ‘ja’, een ‘ja’ die klinkt als een klok? Daarvoor is verbinding het sleutelwoord.

Interculturele sensitiviteit
Je kunnen verbinden begint met interculturele sensitiviteit. Dat gaat over de mate waarin je interesse toont voor anderen, hun culturele achtergronden, behoeften en opvattingen, en de manier waarop zij deze kenbaar maken. Ik noem het wel het interculturele fingerspitzengefühl. Om bij het voorbeeld te blijven: herken je de gradaties van een volmondige tot een aarzelende ‘ja’ bij de mensen met wie je werkt, inclusief de non-verbale ‘ja’ of verkapte ‘nee’?

Interculturele communicatie
Het tweede deel van ‘Connect’ is ‘Interculturele communicatie’. Dit impliceert dat je je bewust bent van je manier van communiceren. Het gaat om actief luisteren en het aanpassen van je communicatiestijl. Actief luisteren is luisteren tussen de regels door, mindful en met oog voor de verwachtingen en wensen van de spreker. Als dat je lukt, dan ga je de schakeringen van de sociale wenselijkheid leren kennen, de toon van indirecte communicatie zelf voelen en misschien wel zelf inzetten. Je leert het belang van relatiegerichtheid met gezichtsbehoud voor alle partijen en snapt dat indirecte communicatie ook zo zijn voordelen heeft.

De vinger ergens achter krijgen
Om je gespreksdoel te halen moet je je eerst kunnen verbinden met mensen met een andere culturele achtergrond en dat is niet altijd eenvoudig. Los van het feit of je een persoonlijke klik met iemand hebt, spelen culturele factoren altijd een rol. De waarden en normen die jij en de ander hebben meegekregen, kan je niet zomaar terzijde schuiven. Ze doen ertoe, ze geven sturing en ze bepalen voor een groot deel je gevoelens en reacties, (zie de frustratie over het niet krijgen van directe antwoorden) zowel bij jezelf als bij de ander.

Maar in hoeverre heb je dat in de gaten? En kan je daar adequaat naar handelen? Daarover gaat dus ‘Connect’. Je verbinden is niet te leren als trucje, maar de benodigde competenties zijn wel degelijk te ontwikkelen. De centrale vraag is: lukt het je om aan te voelen wat nodig is en kan je jezelf daarin sturen?

Lees volgende keer de column: Perform.

*Interculturele effectiviteitsmodel van IBI, gebaseerd op onderzoek van Thomas & Fitzsimmons (2008)
**De interculturele competenties die ik hier bespreek zijn de competenties van de Intercultural Readiness Check©

Deze blog verscheen eerder, in andere vorm, op www.viceversaonline.nl.

3 Comments
  1. Sibrenne Wagenaar 3 jaar ago

    Hoi Yvonne, leuke blog! Ben nu al nieuwsgierig naar de andere twee die nog komen! Wat ik merk als ik het lees is dat je dit ‘connect’ eigenlijk bij iedereen die je ontmoet kunt gebruiken. Of iemand nu uit een andere cultuur komt of niet. Iedereen heeft andere waarden en normen; het is altijd goed om interesse te tonen, actief te luisteren, bewust te blijven van je vooroordelen… Je blog maakt weer even scherp waar verbinding over gaat!

    • Author
      Yvonne van der Pol 3 jaar ago

      Ha Sibrenne, dankjewel voor je reactie. Het is inderdaad zo dat Connect op iedereen toepasbaar is, en dat geldt net zo goed voor Perform en Enjoy (waar ik volgende keren over zal schrijven). Diversiteit is altijd in het spel. Echter, naarmate we meer van elkaar verschillen spelen bijvoorbeeld issues als interpreteren van non-verbale signalen of het aanpassen van je communicatiestijl meer.

  2. […] ontmoetingen. In een serie van drie blogs ontrafel ik interculturele effectiviteit. Lees hier Connect en Perform. Vandaag deel 3: […]

Leave a reply

©2017 NVO2 - website door Thumbs Up

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?

Create Account