Het IQ4D model voor Social Learning

[WAARSCHUWING: deze blog vraagt een reactie van lezers. Door verder te lezen stem je in met de intentie om in het kader van social learning een reactie te posten!]

Sociaal leren is al zo oud als de mensheid. Regelmatig krijgt het nieuwe impulsen door nieuwe technologische mogelijkheden. De opkomst van Social Media is zo’n impuls die zoveel nieuwe mogelijkheden biedt dat we met z’n allen moeten ‘uitvinden’ hoe we daar het best gebruik van kunnen maken. Als je – los van technologische mogelijkheden – Social Learning ‘afpelt’ tot de kern dan kom je tot het meest essentiële bestanddeel: menselijke interactie. Welke technologie of welk medium of platform je ook kiest: de essentie blijft menselijke interactie. Dat betekent dan ook dat de kwaliteit van de interactie tussen deelnemers voor een groot deel de kwaliteit van social learning bepaalt. Daarom IQ: I=interactie, Q=kwaliteit.

Kijken we meer in detail naar de interactie dan bepalen vier elementen de kwaliteit daarvan: in hoeverre is de interactie Doelgericht, Diepgaand, Divers en Daadwerkelijk. Zo zijn we dan aangeland bij de ‘formule’ IQ4D:

(I) Interactie (Q) Kwaliteit = (D)oelgerichtheid + (D)iepgang + (D)iversiteit + (D)aadwerkelijkheid

Laten we de 4D’s eens wat nader bekijken:
Doelgerichtheid

doelgerichtgaat  over de intentie waarmee we de interactie aangaan en vormgeven. Die intentie kan meer impliciet of meer expliciet zijn. Een spontaan en luchtig gesprek (al dan niet online) kan heel plezierig en nuttig zijn en daarmee ook zeker een (sociaal) leerresultaat opleveren. Dat is dan meer op toeval gebaseerd en daar is niks mis mee. We weten dat spontane gesprekken bij de koffieautomaat vaak erg nuttig zijn. Als we echter social learning niet aan het toeval willen overlaten en meer expliciet willen inzetten met een duidelijke bedoeling om iets te leren dan is het handig die bedoeling en daarmee doelgerichtheid expliciet te maken en mee te nemen in de opzet van de interactie. Als de deelnemers aan interactie op voorhand expliciet op de hoogte zijn van de bedoeling van de interactie zal dat een positieve invloed hebben op het resultaat.

Diepgang

deepin interactie heeft te maken met het op zoek gaan naar de kern van het vraagstuk. Wat is precies de kern van het vraagstuk en wat is de connectie tussen het vraagstuk en de vrager? Waarom is deze vraag voor deze persoon in deze context überhaupt een vraagstuk? Wat is de vraag achter de vraag en wat zijn kaders en aannames die de vrager hanteert? Welke acties heeft de vrager al ondernomen om het vraagstuk op te lossen en wat was het resultaat? Diepgang is een ‘spannend’ aspect als we kijken naar de nieuwe mogelijkheden van social learning via social media. Over het algemeen is interactie via social media relatief vluchtig en oppervlakkig. Voor diepgang in interactie en daarmee diepgang in social learning is de toepassing van social media wellicht wat minder aantrekkelijk.

Diversiteit

skittlesin interactie is een andere bouwsteen voor kwaliteit. Wanneer meerdere personen met hun eigen invalshoeken, ervaringen en expertise aan de interactie bijdragen kan dat zeer waardevol zijn voor social learning. Op dit vlak zijn de mogelijkheden van social media onovertroffen. Je kunt letterlijk ‘real time’ interactie organiseren met personen over de hele wereld allen met hun eigen invalshoek en expertise.

Daadwerkelijkheid

actiegerichtis hier heel letterlijk bedoeld: tot welke daden leidt de interactie werkelijk? Het gaat hier om actiegerichtheid en om toepassing. Als social learning via interactie tot een nieuw inzicht leidt is dat mooi maar het toepassen van dat inzicht om een concreet resultaat te bereiken in een bepaalde context bepaalt het ‘echte’ uiteindelijke leerresultaat.

Als we social learning bewust willen inzetten dan kunnen de 4D’s behulpzaam zijn bij het bepalen van de (optimale mix van) media die we willen gebruiken. We weten dat social learning ook kan plaatsvinden zonder gebruik van socail media. De nieuwe mogelijkheden van social media dagen ons wel uit te onderzoeken hoe we daar optimaal gebruik van kunnen maken. Vanuit het IQ4D model levert dat wat mij betreft de volgende vragen op:

• Hoe goed lukt het om doelgerichtheid vorm te geven?
• Wat kunnen we doen om de doelgerichtheid te vergroten?
• Hoe kunnen we de mate ‘bedoeld’ leren vergroten ten opzichte van ‘toevallig’ leren?
• Hoe kunnen we diepgang krijgen in interactie via social media?
• In hoeverre leent social media zich überhaupt om diepgang te bereiken?
• In hoeverre lukt het om met vragen (onderzoeken, analyseren, de kern boven tafel krijgen) bezig te zijn in plaats van met antwoorden (‘zenden’, zelfexpressie, tips)
• Hoe kun je optimale diversiteit realiseren in je interactie?
• Wat is nodig om diversiteit te benutten voor effectiviteit?
• Hoe ver ga je met diversiteit: wat/waar zijn de grenzen aan diversiteit?
• In hoeverre lukt het om actiegerichtheid in te brengen?
• Wat is er nodig om actiegerichtheid vorm te geven?
• Hoe kunnen we een ‘online stok achter de deur’ creëren om actiegerichtheid te stimuleren?

In het kader van sociaal leren reken ik op JOU (lezer) Merkelom jouw ideeën voor antwoorden op deze vragen te delen als reactie te posten en de interactie aan te gaan door op ideeën van anderen te reageren. Ook aanvullende vragen zijn van harte welkom. Ik reken op minimaal 100 reacties!

Natuurlijk is het idee van het IQ4D model voor social learning niet compleet, niet scherp genoeg, misschien zelfs niet juist! Ook dat is juist een goede reden om een reactie te delen. Ik zie er naar uit.

Deze blog is mede tot stand gekomen door de inspiratie vanuit de MOOC Exploring Social Learning.  Met dank aan Petra Peeters en Marlo Kengen van HAN Opleidingskunde als facilitators van deze MOOC, Francois Walgering en Jos Maassen van MOOCFactory voor het hosten van deze MOOC en alle MOOC deelnemers voor de (IQ4D) interactie.

5 Comments
  1. Guus van Deelen 2 jaar ago

    Interessant artikel Ger!
    Ik zal aftrappen in de hoop op meer reacties.
    Een vraag die mij al een tijd bezighoudt is:

    • Hoe kunnen we de mate ‘bedoeld’ leren vergroten ten opzichte van ‘toevallig’ leren?

    Een quote van Ray Leblond spreekt mij erg aan, omdat deze quote de bovenstaande vraag omdraait:

    You learn something everyday if you pay attention!

    In ons dagelijkse werk/ leven leren we impliciet al enorm veel.
    Helaas benutten we deze leerervaringen in mijn ogen vaak te weinig.
    Dus ik denk dat wij als opleidingsprofessionals veel interventies kunnen plegen om het toevallige en impliciete sociale leren meer expliciet (en ook impactvol) te maken.

    Dat kunnen we doen mensen bewust in gekozen samenstellingen samen te laten werken, oud en jong bijvoorbeeld.
    Maar ook om mensen vaker tot reflectie te verleiden, door vragen te stellen als: ‘wat heb je geleerd van zijn visie op dit vraagstuk tijdens jullie overleg?’

    Onlangs las ik een mooi artikel van de CEB leadership council met veel tools en ideeën om dit sociale inpliciete leren te versterken.

    Ik ben erg benieuwd naar ideeën en tips van anderen hierover:
    Wat kunnen we doen om het impliciete / toevallige leren, meer expliciet te maken?

    • Profielfoto van Moniek
      Moniek 2 jaar ago

      Dank je voor je reactie Guus. Bedoeld en toevallig leren zijn belangrijke concepten. Inderdaad is het mooi als we toevallig leren kunnen optimaliseren. Het lijkt me ook belangrijk dat HRD professionals een bijdrage leveren aan de analyse of in een bepaalde situatie, bepaald thema toevallig leren of bedoeld leren wordt nagestreefd (of in welke mix). Bedankt voor jouw voorbeelden. Bij expliciteren van toevallig leren denk ik ook aan ‘debreefing’ sessies (leger, politie, ziekenhuis)maar ook aan ‘stand up meetings’ zoals in Scrum methodieken wordt toegepast. Het zou ook mooi zijn om ‘wat heb je dit jaar allemaal geleerd’ toe te voegen aan beoordelingsgesprekken (al is een jaar een wat lange cyclus). Ik houd ook van de ‘social learning hunt’: ga eens een uur door je organisatie lopen en kijk specifiek wat mensen aan het doen zijn op het gebied van implicite sociaal leren en maak dat explicite.

  2. Inge van Rijt 2 jaar ago

    Een mooie samenvatting aan vragen van zaken die bij mij ook essentieel zijn bij ‘social learning’.

    Wel mis ik nog de volgende:
    – hoe ga je sturen? Hoe wordt de moderator rol ingezet. Of laat je het leren ‘vrij’ en daardoor minder gestuurd?
    – hoe ga je meten dat je doel ook bereikt wordt? Hoe ga je ervoor zorgen dat het geleerde verder toegepast gaat worden.

    Een vraag die mij onlangs gesteld werd:
    ‘in het kader van social learning: wil je dan wel dat er gestuurd wordt? Is het niet de kracht van social learning dat men leert waar men behoefte aan heeft?’

    Mijn antwoord daarop is; JA. In mijn rol wil ik heel graag social learning inzetten, maar wil ik wel vooraf een doel gesteld hebben, wil ik weten wat ik wil bereiken en wat het resultaat moet zijn. Dit resultaat wil ik ook kunnen meten en daar waar nodig willen bijsturen.
    Ik zou graag zien dat leren vanuit de intrinsieke motivatie gaat, maar wel dat de personen hier en daar begeleidt worden.
    Maar daarnaast denk ik dat je (in ieder geval binnen het bedrijf waar ik zit) nog een hele slag te maken hebt met de cultuurverandering. Mensen moeten anders leren leren…Dus dit zal echt met kleine stapjes moeten gebeuren…. (helaas)

    • Profielfoto van Moniek
      Moniek 2 jaar ago

      Goede punten Inge. Dank voor je reactie. Er zit spanning in je vragen: moet je sturen, in welke mate, op welke manier en moet je altijd een helder doel hebben? Ik denkt dat dit per situatie/thema/context verschillend kan zijn: het is altijd goed die vragen te stellen een gezamenlijk beeld over te vormen.

  3. Profielfoto van Moniek
    Moniek 2 jaar ago

    Hallo Erik,
    Inderdaad, diepgang en social media vormen niet zo’n makkelijke combinatie. Misschien moeten we ook niet teveel verlangen als het gaat om diepgang via social media. Vanuit mijn ervaring merk ik dat je door de interactie via social media wel makkelijk ontdekt wie interessante ideeën en ervaringen heeft met bepaalde thema’s en of het ‘klikt’. Als je mensen dan daarna ‘live’ ontmoet bereik je veel sneller diepgang in je gesprek en in die zin heeft social media zeker toegevoegde waarde en is een ‘oppervlakkige investering’ die zich later kan terugbetalen in diepgang.

Leave a reply

©2017 NVO2 - website door Thumbs Up

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?

Create Account