Je aanpassen? Niet nodig!

Geen weerstand zo groot als die tegen het idee dat je je zou moeten aanpassen aan anderen. Herkenbaar? In het algemeen houden wij niet zo van ons aanpassen. Al vinden we vaak dat anderen dat wél zouden moeten doen! Een hardnekkig misverstand over effectief intercultureel communiceren is dat je zou moeten leren je aan te passen aan mensen met een andere cultuur. Wat tips en trucs, wat meer inzicht in de achtergrond van cultuurverschillen en communicatie dat willen professionals nog best leren, maar ‘hé, kom niet aan mij. Ik ga me niet aanpassen aan hen!’ Laat  ik dit voor eens en altijd ontkrachten: het gaat bij intercultureel vakmanschap niet over je aanpassen.

‘Ik wil mezelf zijn’
De weerstand over ‘je aanpassen’ komt voort uit het idee dat je in interculturele contacten jezelf niet meer zou kunnen zijn, je authenticiteit overboord moet zetten of zelfs je persoonlijkheid moet wijzigen. Ik hoor vaak: ‘Moet ik dan ook omfloerst gaan communiceren? Ik ben gewoon direct. Dat hebben ze maar te accepteren’. Of: ‘Zij kunnen zich toch ook verdiepen in mij, waarom moet ik me in allerlei bochten wringen om hen geen gezichtsverlies te berokkenen? Ik wil gewoon mezelf kunnen zijn.

Nathans’ niveaus van persoonlijk functioneren’
De misvatting zit ‘m in het feit dat we maar moeilijk een onderscheid kunnen maken tussen het niveau van vaardigheden en het niveau van onze identiteit, te meer bij een gevoelig thema als culturele diversiteit. Als HRD-ers kennen we allemaal de Piramide van Bateson/Diltz, door Hanna Nathans weergegeven als niveaus van persoonlijk functioneren in cirkelvorm. Haar weergave vind ik persoonlijk heel beeldend door de vergelijking met jaarringen van een boomstam. Een dwarsdoorsnede van een boom geeft in het midden een mooie ronde kern te zien en naar buiten toe elk jaar een ring erbij. Die kern is te vergelijken met ons diepste zelf. De lagen naar buiten toe kunnen we resp. zien als: identiteit/persoonlijkheid, overtuigingen, vaardigheden en als buitenste laag: gedrag. Oftewel: om effectief intercultureel te kunnen communiceren gaat het niet het veranderen van je identiteit (integendeel zelfs!), maar om je vaardigheden te verbeteren of uit te breiden en daarmee effectiever gedrag te vertonen. Ook kan je je overtuigingen eens tegen het licht te houden, daarover later meer.

Going native
In de culturele antropologie zijn een aantal bekende voorbeelden van antropologen die helemaal opgingen in de cultuur die ze bestudeerden. Het zijn hilarische taferelen over westerse sociale wetenschappers die gingen jagen en zelf hun eten kookten, van mannen die ‘vrouwenwerk’ deden, waardoor de lokale bevolking de nieuwe buitenlandse bewoner vooral als een lachwekkende nar zag. Je zodanig aanpassen dat je opgaat in een andere cultuur, bijvoorbeeld die van je internationale businesspartner, creëert meestal een pathetisch beeld waar niemand bij gebaat is.

De kunst die aansluiten heet
Intercultureel vakmanschap gaat in essentie over aansluiten. Dit vereist zelfkennis en inzicht in de ander, maar bovenal de vaardigheid om echt contact te maken. Om dat contact te maken en te onderhouden, zijn luisteren, open vragen stellen en dialoog (i.p.v. discussie) essentiële vaardigheden in combinatie met een aandachtige houding. Je blijft authentiek. Het verschil is dat je een boodschap niet op één manier, maar misschien wel op 10 manieren tot uitdrukking kan brengen, afhankelijk van de context. Je spreekt je kind toch ook anders aan dan je collega?

Ander jasje òf wezenlijk anders?
Nu hoor ik sommigen denken dat ‘aansluiten’ slechts een ander woord voor aanpassen is. Want ook bij ‘aansluiten’ moet ik de eerste stap maken en me verbinden. Is dat wel zo? Misschien heb je niet door dat de ander ook zijn best doet om zich bij jou aan te sluiten en zelfs al heel wat stappen richting jou heeft gezet. Het punt is dat je alleen jezelf kunt sturen. Dus door jouw intentie tot echt contact en je vaardigheid om aan te sluiten, kunnen beide partijen gaan bewegen. Soms beweeg je mee en soms beweeg je tegen, dan weer ga je samen op. Soms zijn jouw normen doorslaggevend, dan weer die van de andere partij. Wellicht komen jullie zelfs in synergie tot nieuwe werkwijzen. Het is belangrijk dat je alert blijft op wat er gebeurt en aansluit. Verloochen dus niet wie je bent, daar zit niemand op te wachten. Maar blijf wel kritisch op je vaardigheden en zoek daar naar verbetering, teneinde intercultureel effectiever te functioneren.

0 Comments

Leave a reply

©2017 NVO2 - website door Thumbs Up

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?

Create Account