Je kan toch niet alles van 194 landen weten?

“Interessant zeg, interculturele communicatie, maar je kan toch niet alles van alle landen weten?” Dat hoor ik vaak als ik op congressen in gesprek raak. Kennelijk wordt het trainen en opleiden van professionals in interculturele competenties makkelijk verward met landenkennis. Ook door veel HRD-professionals en P&O-ers. Boeiend, niet?

Landenkennis: een onmogelijke en onnodige opgave
Nee, ik weet niet alles van de 194 onafhankelijke staten op onze wereldbol. Gelukkig maar! Behalve dat dat een onmogelijke opgave zou zijn, zou het me in welk beroep dan ook geen steek verder brengen in het werken met mensen uit andere landen. Intercultureel vakmanschap behelst iets anders dan landenkennis. Laten we daarvoor eerst de zaken eens omdraaien en vanuit een ander perspectief kijken.

Een uitstapje naar China
Yi is eigenaar van een zonnepanelenbedrijf in China. Een Nederlands bedrijf heeft interesse getoond in zijn panelen. Help, wat nu? Yi en zijn medewerkers duiken in de boeken en gaan alles over Nederland uitzoeken. Wat vinden ze? Een landje half onder de zeespiegel met veel dijken en molens, zelfs Deltawerken en watermanagement, een koningin en tulpen etc. Als ze verder zoeken, ontdekken ze van alles over de goede universiteiten, de meerpartijendemocratie en een calvinistische volksaard met veel ‘Doe maar gewoon’ en ‘Je kop niet boven het maaiveld uitsteken’.
En dan kom jij in beeld als vertegenwoordiger van het Nederlandse bedrijf. Hoe gaat het dan in jullie contact? Grote kans dat jij je niet herkent in dit ‘landenbeeld’ dat door Yi en zijn staf op je wordt geplakt. Je voelt je geen Hansje Brinker die zijn vinger in een dijk steekt om overstroming te voorkomen, laat staan een zuinige calvinist. Jullie zijn verzeild geraakt in beeldvorming. Dus, hoeveel hadden die Chinezen aan hun voorkennis over Nederland? Oké, interesse tonen en enige voorkennis laten blijken, is nooit weg, zeker als je in of met een specifiek land of regio werkt. Maar in feite is landenkennis van ondergeschikt belang voor een goede werkrelatie.

Je kan niet alle culturen kennen, maar wel de patronen leren zien
Het belangrijkste is namelijk ten diepste begrijpen wat cultuur is en hoe cultureel bepaald je zelf bent, waaruit op hoofdlijnen cultuurverschillen bestaan en hoe beeldvorming (door)werkt. En om dit geheel vervolgens in het perspectief van jullie intermenselijk contact en werkcontext te kunnen plaatsen.
Wat betreft die cultuurverschillen: het blijkt dat verschillende culturen overeenkomstige patronen laten zien. Dus inzicht in de dimensies waarop culturen van elkaar verschillen, biedt een waardevolle kapstok waarmee je goed uit de voeten kunt. Zo onderscheidt de bekende cultuurwetenschapper Geert Hofstede zes dimensies waarop culturen van elkaar verschillen. Anderen onderscheiden er drie, zeven of negen (resp. Lewis, Trompenaars en House (The Globe-project)). Maar met welk model je ook werkt, van belang is dat je begrijpt dat er een continuüm is van landen op een dimensie als machtsverschillen en wat de betekenis daarvan is voor de dagelijkse interculturele praktijk.

Eén dimensie uitgewerkt: machtsverschillen

Er zijn wereldwijd grote verschillen in hoeverre mensen machtsverschillen, autoriteit en privileges accepteren en ondersteunen die horen bij een bepaalde status. Nederlanders stoten op dit cultuurverschil relatief vaak hun neus. Daar waar een Nederlandse baas met zijn voornaam aangesproken wil worden, is dat op veel plekken ter wereld onbestaanbaar. Een Nederlandse professional heeft (vanwege onze relatief platte organisatiestructuur en cultuur) vaak een veel groter mandaat dan zijn partners in landen met een grotere machtafstand. Daar gaat elke processtap de hiërarchie in en weer terug en dat kost tijd. En hiervoor hoef je maar weinig kilometers af te leggen. In onze buurlanden wordt al heel anders met autoriteit en statusverschil omgegaan, en inderdaad, in China ook. Het vraagt inlevingsvermogen om goed af te kunnen stemmen op mensen uit een hiërarchisch land. Het begint met simpele dingen als: tot wie richt je je e-mail en wie krijgt een CC? Welke mate van formaliteit moet je daarbij in acht nemen? Jezelf dergelijke vragen stellen en niet als de spreekwoordelijke olifant door de hiërarchische porseleinkast stampen, kan net het verschil maken. En als Yi de watermanagende kroonprins ophemelt, begrijp dat hij dat als een compliment aan jou en je land bedoelt.

Dus nee, je kan niet alles van 194 landen weten. En ja, er is veel te leren. Over de ander, maar vooral ook over jezelf.

0 Comments

Leave a reply

©2017 NVO2 - website door Thumbs Up

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?

Create Account