Leren van en met elkaar

Deze blog is geschreven door Marc Coenders.

Het was een mooie jubileummiddag van de NVO2 op 22 november 2012. Robert-Jan Simons en Manon Ruijters gaven een verrassende inleiding. Ik ken ze beide al heel wat jaren en ze blijven een productief koppel. Toen de Canon van Leren afgelopen zomer werd gelanceerd in de villa van Twijnstra Gudde hadden Manon en Robert-Jan een aardige werkvorm bedacht. Zet twee auteurs met een aantal mensen uit de praktijk bij elkaar en combineer de twee leerconcepten (ingeleid door de auteurs) om een praktijkvraagstuk op een lerende manier aan te pakken. Die werkvorm leek me uiterst geschikt om op de jubileummiddag nog eens toe te passen. Met ietsje meer voorbereiding.

Het laatste hoofdstuk in de Canon van het Leren gaat over de zone van naasteontwikkeling. Het is geschreven door Ans Grotendorst en ik benaderde haar om samen een workshop te geven. Dat leek haar een prima idee. We belde een paar keer en hadden het volgende in gedachte: We zouden elkaar kort bevragen over ons beider concepten: zone van naaste-ontwikkeling en community of practice, en bieden de deelnemers gelegenheid om vragen te stellen. Vervolgens nodigen we de aanwezigen uit om voorbeelden te noemen waaraan deze concepten je doen denken of waarin je ze toepast. Dan wordt iemand uit het publiek gevraagd om een eigen praktijkvraagstuk in te brengen waarna wij proberen de beide concepten te combineren. Met de deelnemers werken we dan een lerende aanpak verder uit. Zo produceren we ter plekke een werkwijze voor leren van en met elkaar. Jammer genoeg moest Ans verstek laten gaan. Maar ik hield de beoogde opzet overeind.

De twee workshops die ik moest geven, verliepen totaal verschillend. De eerste workshop kenmerkte zich door een goede praktijkcasus. Ilse van der Put vertelde over hoe ze probeert speelplaatsen in heel Nederland toegankelijk te maken voor kinderen met een beperking. Met anderen schreef ze daar ook een boek over. Ilse wil mensen die zich inzetten voor toegankelijke speelplaatsen bij elkaar brengen in een leernetwerk. Hoe geef je zo’n leernetwerk vorm? Omdat we met een grote groep waren, splitsten we ons op een in vijf kleinere groepen met de opdracht om suggesties voor een lerende aanpak te formuleren. Dat leverde een stroom leuke ideeën, maar ook een duidelijke waarschuwing: doe in het begin niet teveel. Laat de mensen zelf aangeven waarover ze in een leernetwerk met elkaar aan de slag willen. Schep ruimte voor eigen inbreng. Het zette mij ook aan het denken. Een leernetwerk kan als ontwikkelruimte worden gezien, een plaats waar mensen kennis en ervaring delen. Om tot leren te komen is de ruimte rond persoonlijke leervragen essentieel. Een leernetwerk is een meervoudige zone van naasteontwikkeling. Belangrijk is dat mensen bij elkaar komen die wat aan elkaar kunnen hebben doordat ze over verschillende doch elkaar aanvullende kennis en ervaring beschikken. Laat ze vooral hun vragen op tafel leggen en niet te snel antwoorden geven. De kern van de sociale theorie over leren is jezelf een vraag stellen en mensen zoeken die met dezelfde vraag rondlopen.
In de tweede workshop wilde ik proberen de leerconcepten in hun theoretische essentie wat meer uit de verf te laten komen. Ik vroeg de aanwezige deelnemers of ze weleens gehoord hadden van Vygotsky en de zone van de naasteontwikkeling of van Wenger en de community of practice. Aardig wat mensen waren onbekend met deze leerconcepten. Uitzonderingen bevestigen de regel. Nelly van de Zande bleek goed thuis in de Russische leerpsychologie en introduceerde de zone van naaste ontwikkeling. Je leert door samen te werken aan een taak die je kort daarop zonder hulp zelf kunt. Het moet dus een vaardigheid zijn die aansluit en uitdaagt. Dat fenomeen doet zich ook voor bij communities of practice. Mensen moeten elkaar zien zitten, te grote verschillen leiden ertoe dat je voortdurend moet uitleggen wat je doet. Is de groep te homogeen dan kan het snel saai worden. Voldoende verschillen in achtergrond, ervaring of rol zorgen voor spannende settings. Door de onbekendheid met de concepten kwamen we voor m’n gevoel in de tweede workshop inderdaad meer tot de essentie van de leerconcepten.
De week erop faciliteerde ik een laatste bijeenkomst van een klein leernetwerk met teamleiders uit het voortgezet onderwijs. Gesterkt door mijn ervaringen tijdens de jubileummiddag, had ik de Canon van het Leren ingebracht. Zes deelnemers hadden ieder een leerconcept gekozen en zich voorbereid om daar iets over te vertellen. Ook bracht ieder een praktijkcasus in. Het werd een fantastische dag waarin we op een bruikbare manier theorie en praktijk konden verbinden. Niets is zo praktisch als een goede theorie. De Canon van het Leren helpt ons daarbij een handje.

Marc Coenders heeft een passie voor het vormgeven van collectieve leerprocessen rond complexe vraagstukken. Hij werkt als zelfstandig leerarchitect en adviseert organisaties over het versterken van hun lerend en innovatief vermogen. Hij faciliteert graag leernetwerken en communities in uiteenlopende sectoren. Daarbij is hij sterk gericht op het bereiken van inhoudelijke resultaten en vernieuwingen die deelnemers voor ogen hebben. Hij gaat te werk als bricoleur, zoekend naar verbindingen tussen thema’s, actoren en sectoren om op die manier recht te doen aan de complexiteit van veel maatschappelijke en organisatievraagstukken. Vraagarticulatie, dialoog en cocreatie staan daarbij centraal.

0 Comments

Leave a reply

©2017 NVO2 - website door Thumbs Up

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?

Create Account