Me, myself and I in cocreatie. Naar een nieuwe grondhouding voor samenwerken.

In een individualistisch gerichte maatschappij is ‘me, myself and I’ een veelgebruikt maar ongehoord uitgangspunt. We doen sociaal en samen maar zijn eigenlijk gericht op onze eigen individuele ontwikkeling en succes. Cocreatie is dan ook volstrekt onmogelijk vanuit dit perspectief en heeft een andere grondhouding nodig om te kunnen bestaan. Die andere grondhouding leerde ik kennen door de uitroep van mijn Afrikaanse dansleraar tijdens repetities: ‘Let op! Ik ben, wij zijn!’. ‘Je moet samen dansen, niet alleen!’. Heel soms lukte dat en ontstond er een magisch moment van cocreatie, een dans in plaats van vijftien dansers. Hoe kunnen we ‘me, myself and I’ omzetten in ‘ik ben, wij zijn’ als grondhouding voor cocreatie, en wat vraagt dit van ons?

Me myself and I

Variatie op een thema

Me, myself, myself and I
Just me, myself and I

Me, myself, myself and I
Just me, myself and I
Me, myself and I

Myself, myself
I, I, I, I, I

Jive Jones  in 1999.

Cocreatie door individualisten

Cocreatie roept in een individualistische, meestal Westerse maatschappij, het dilemma op van ik of de ander, van samen of apart. Het dilemma gaat over eigen belang en willen winnen en presteren aan de ene kant en over gezamenlijkheid, de som der delen en hogere doelen aan de andere kant. Door dit denken in ik of de ander, ik of het grotere geheel, is cocreatie in feite onmogelijk. Want als ‘individualistische cocreanten’ zullen we gericht zijn op ‘what’s in it for me’ of –helemaal de andere kant- zullen we ons volledig opofferen aan het hogere doel.

Experiment

Als Westerling probeer ik het cocreëren wel uit. Samen met mijn collega’s van het Leiderschapshuis dragen we vanuit ons eigen kader bij aan een betekenisvolle plek voor duurzaamheid in organisaties en samenleving. Het is geen invulling van een bestaand organisatiekader, maar het gezamenlijk creëren van ruimte, activiteiten en diensten voor leiders om te reflecteren, inspireren en leren. Mijn bedrijf maakt zo deel uit van een groter geheel. Na de eerste inspiratie en gevoel van verbondenheid hoorde ik mijzelf echter angstig denken: ‘Ondersteun ik andere collega’s en sta ik straks zelf met lege handen?’. Ik werd me bewust van het feit dat dit het soort denken is waardoor het onderscheid in Ik  en WIJ ontstaat.

Nieuwe grondhouding voor cocreatie

Cocreatie is alleen mogelijk als ik als individu bijdragen wil leveren aan een groter geheel, in de wetenschap en het vertrouwen dat dit bijdraagt aan mijn eigen welzijn; als ik geloof dat dat wat goed is voor mijn omgeving ook goed is voor mij. Alleen dan kan ik gericht zijn op gezamenlijkheid, loyaal zijn aan iets groters dan aan ‘me myself and I’. Dan is er een IK omdat er een WIJ is en andersom. ‘Wie ben ik in wie wij zijn’ is dan de vraag die ik me als cocreant stel, of ‘wie zijn wij in wie ik ben’.

Ik ben door wie wij zijn

In het Zulu is daar een begrip voor, ‘ubuntu’ dat ‘ontwikkeling van het universum (ubu) door de mens heen (ntu)’ betekent. Doorvertaald als ‘I’m what I am because of who we all are’ en in het Nederlands ‘Ik ben door wie wij zijn’. Ieder individueel handelen draagt bij aan het Wij en andersom: elk deel (individu) bestaat bij de gratie van een groter deel. Het eigen welzijn staat in deze filosofie ten dienste van het voortbestaan en het welbevinden van het leven van de ander.

Cocreatie door Ikken die WIJ zijn

Cocreatie betekent zo samen creëren. Het samen laten ontstaan van betekenisvolle activiteiten, diensten en producten voor het geheel. Dat geheel, de context -bijvoorbeeld de organisatie of een samenleving- bepaalt wat er ontstaat. Cocreatie is zo dus geen samenwerking tussen twee of meer ikken, maar een samengaan van verschillende ikken in een wij. Er is een samen-zijn waarin het IK werkt aan het gezamenlijke welzijn van verschillende ikken.

Wie is wij?

De vraag die oprijst bij het deelnemen aan een groter geheel is natuurlijk: ‘In welk wij ga ik op’, ‘Wat is het grotere geheel waaraan ik bijdraag?’

Men trok zich terug in de kastelen en bemoeide zich niet meer actief met het lot van de boeren en de toekomst van het land. Toen is het misgegaan. ‘Wanneer je ontoegankelijk wordt loopt het slecht af’ aldus een 91-jarige gravin. (Jaap Scholten, Volkskrant  1 oktober 2011).

In dit voorbeeld over het WIJ van de aristocratie, wordt duidelijk hoe schadelijk het is als dit WIJ geen bedding heeft in weer een groter WIJ. Belangrijk besef is dat behalve het IK ook het Wij weer deel uitmaakt van een groter geheel.

Het ‘Ik ben wij zijn’ van cocreatie doet zo gezien een appel op een loyaliteit, hoger aan dat waarmee we ons als individu neigen te identificeren, zoals met de individuele psychologische subrollen en culturele identiteiten. De grondhouding ‘Ik ben wij zijn’ voor Cocreatie vraagt een loyaliteit aan de meest overkoepelende loyaliteit van het WIJ, het gezamenlijke menszijn, het universele.

Cocreatie in organisaties

Voor organisaties betekent dit dat individuele medewerkers bijdragen aan het welzijn van de organisatie, de organisatie aan het welzijn van de samenleving, en de samenleving aan die van de natuur en de kosmos.

Medewerkers en leiders als cocreanten

Medewerkers kunnen alleen bijdragen aan het welzijn van de organisatie, als zij weten dat het welzijn van de organisatie, het welzijn van hun leiders, in het belang is van hun eigen welzijn. Dat is: als het bestaan van de organisatie goed is voor hen als individu en goed is voor de leefomgeving van de organisatie, het grotere WIJ waaraan een organisatie bijdraagt en waarin individuen leven.

Dat betekent voor leiders van een organisatie dat zij zich weten te verbinden met een groter WIJ dan dat van de organisatie,  en zo bijdragen kunnen leveren aan meer dan aan de organisatie en het ‘me myself and I’. Alleen bij een balans in geven en nemen kunnen medewerkers 100% betrokkenheid en loyaliteit opbrengen en kan het bedrijf duurzaam en ecologisch verantwoord floreren.

Uitdagingen van cocreatie

Cocreatie is werken op het snijvlak van ik en wij. Het krijgt kans als cocreanten:

1-bewust zijn van de neiging tot ‘me myself and I’.

2-zich voornemen een hoger doel te volgen en het denken in eigen voordeel loslaten.

3-ruimte bieden voor ‘het laten ontstaan’, zonder in doelloosheid te vervallen.

4-helder en duidelijk communiceren over doelen en wensen. Vragen, afkomstig uit de constellatiemethode, helpen hierbij: wie zijn wij?, waar willen we heen?, waar zijn we nu?, wat gaan we doen?, we doen het?, waar zijn we gekomen?, wat hebben we geleerd?

5-het verschil kennen tussen ruimte en leegte.

6-eigenaarschap ervaren en bij elkaar versterken, door ieders verhaal in het grotere verhaal te kennen en op te nemen. Vragen die helpen dit eigenaarschap te bekrachtigen (constellatiemethode) zijn: waar hoop je op?, waar maak je je zorgen over?, wat heb je tot nu toe geleerd?, wat waardeer je in de ander?

Bij verkramping en neiging tot machtsbehoud en controle is het einde van het verhaal van cocreatie ingeluid. Elkaar stimuleren, waarderen, van elkaar leren, naar elkaar luisteren en dit vertalen naar wat WIJ gaan doen is de uitdaging.

Tot slot

Mirror mirror on the wall,

Tell me mirror what is wrong?

It’s just me myself and I (repeat 3x).

De la Soul in 1989

 

Me myself and I

We are all in love with you.

Billy Holliday in 1937.

12 Comments
  1. Cees Hoogendijk 5 jaar ago

    Da’s een flinke monoloog over co-creatie, vind je ook niet?
    Hoe zou jouw, op zich waardevolle statement, er uit zien als je het vanuit het cocreatisch, ubuntisch principe zou hebben geschreven?
    Wil je mij vergeven voor deze licht ironische maar constructief bedoelde repliek?

    Met een verbindende groet van Cees Hoogendijk (mee-maker)

    • Profielfoto van Moniek
      Moniek 5 jaar ago

      Ha Cees,
      Dank voor je opmerking, zeker een glimlach waard. Eerder schreef ik als aankondiging zelf al: ‘Artikel over cocreatie helemaal alleen geschreven’. Wil jij het statement in mijn artikel eens Ubuntisch uitwerken? Ik lees het graag! Hartelijke groet, Edith.

  2. Profielfoto van Moniek
    Moniek 5 jaar ago

    Wat ik een hele mooie ontwikkeling vind is: games for change. Dus hoe kun je games inzetten om maatschappelijke problemen aan te pakken. Er is inmiddels een hele organisatie voor opgericht: http://www.gamesforchange.org/

    Er doen miljoenen mensen actief aan mee. Zo word de collectieve denkkracht van al deze mensen gebruikt. Uit onverwachte hoek, komen onverwachte oplossingen. En met heel veel succes. Door deze vorm van crowdsourcing kunnen in ‘no time’ belangrijke oplossingen gecreeerd worden. In de game Foldit werd een wetenschappelijk probleem dat al 15 jaar onopgelost was binnen 10 dagen opgelost.

    Het fenomeen is enorm in opkomst.

    • Profielfoto van Moniek
      Moniek 5 jaar ago

      Het doet mij denken aan de G1000 in Belgie, waarover gisterenavond een docu op tv. Prachtig initiatief.

  3. johanvanderkooij 5 jaar ago

    Ik lees je blogs met plezier. Je thema over ‘ik en wij’ doet me denken aan mijn achtergrond in de theaterwereld waar acteurs weten dat zij een toneelscène niet alleen kunnen spelen. Dat moeten ze echt met elkaar doen, dan wordt het plezier en de betekenis van de scène pas echt zichtbaar en geloofwaardig voor het publiek. Hartelijke groet, Johan

    • Profielfoto van Moniek
      Moniek 5 jaar ago

      Mooi om de theaterwereld erbij te halen als voorbeeld van cocreatie. Of het cocreëren daar werkelijk altijd lukt is de vraag. Het leiderschap van de regisseur is daarin allebepalend en niet altijd perse vanuit een cocreërende houding dacht ik.

  4. Gé Ophelders 5 jaar ago

    Bepaalde heersende politieke bewegingen en ook mensbeelden in dit tijdsgewricht claimen een individualistische principe in de samenleving. Ze gaan voorbij aan een diep geworteld evolutionair principe van samenwerking. Zonder samen kunnen we niet veel bereiken. Jouw artikel wijst de weg, om zeker in tijden van crisis, de nadruk op samen te leggen en niet op alleen. In Spanje, Italië en Griekenland zijn ze weer aan het uitvinden wat ons eeuwen heeft gediend en waarop we genetisch en neurologisch zijn ingericht: samen-leven en samen-werken. Zo krijgen we: ‘Cocreatie door Ikken die WIJ zijn’.

  5. Joitske Hulsebosch 5 jaar ago

    Dag Edith, mooie invalshoek! Vanuit de ontwikkelingssamenwerking en interculturele communicatie ben ik het verschil tussen individueel en collectief denk heel sterk tegen gekomen. Ik denk zelf dat wij inderdaad heel individualistisch erin staan en van daaruit de co-creatie zoeken. Dat heeft waarschijnlijk wel gevolgen voor hoe mensen erin staan – dus het What In it For Me moet dan wel kloppen – het onbaatzuchtige hebben wij niet zo… 🙂

  6. Anya Martirosjan 5 jaar ago

    Ubuntische uitwerking van Cees vind ik heel aanstekelijk. Just be…

    Hartelijke groet,
    Anya Martirosjan

  7. woepwoep 5 jaar ago

    Lees ook het boek van Arthur Koestler over holon. Ik dacht dat de titel was Ghost In The Machine.

  8. Dhian Sioe Lie 5 jaar ago

    Dag Edith,
    Wat een prachtige konkrete verbinding maak je tussen Ubuntu en cocreatie! Ik ben het erg met je eens dat er een andere grondhouding nodig is en de 6 uitdagingen bij cocreatie spreken tot de verbeelding. Ik wil zelfs nog een stap verder gaan: ik denk dat het samenwerken als zodanig in nieuwe tijdse organisaties een Ubuntu-grondhouding nodig heeft, een nieuwe moraliteit die het hyper-individualisme van onze westerse samenleving terug brengt naar de realiteit van ons menselijk leven. We moeten werken aan een nieuwe vorm en verhouding tussen het ‘IK en WIJ’, te beginnen om deze entiteiten uit persoonlijke overtuiging ook te kunnen beleven als ‘het WIJ in IK’. Interessant is in dit verband de oratie van André van der Braak van afgelopen vrijdag aan de VU, over de actuele betekenis van het boeddhisme (zie Trouw 15 sept). Aan den lijve is dit o.a. te beleven in een Ubuntugesprek (www.hetubuntugesprek.nl). Tot slot wil ik je graag attent maken op Alan Seale (www.transformationalpresence.org) die – naast zijn inspirerende benadering – krachtige werkvormen heeft ontwikkeld die uitgaan van het WIJ. Groet, Dhian Sioe Lie

Leave a reply

©2017 NVO2 - website door Thumbs Up

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?

Create Account