Mobiele videoreflectie, oude wijn in nieuwe zakken?

Geschreven door gastblogger Guus van Deelen – Trainer/Adviseur Schouten & Nelissen

Jezelf terug zien op een video… veel mensen vinden het confronterend, ongemakkelijk, maar wel leerzaam. Videoreflectie is een krachtige methode om bewuster te worden van je non-verbale gedrag, vooral bij het aanleren van communicatieve vaardigheden.

Smartphones en tablets bieden ons soms nog onontdekte mogelijkheden om videofeedback op een praktische en laagdrempelige manier in te zetten. In dit blog lees je meer over de voor en de nadelen. Daarnaast krijg je drie concrete voorbeelden waarop je videoreflectie kunt inzetten bij een leerproces.

Videoreflectie

Videofeedback als leermiddel is niets nieuws. Bij vaardigheidstrainingen staat er regelmatig een camera in de ruimte waarmee rollenspellen opgenomen en teruggekeken worden.

Aan deze vorm kleven voor- en nadelen:
Voor diegene die oefent maakt de aanwezigheid van een camera het oefenen extra spannend. Voor diegenen die niet actief oefenen, de toeschouwers, is het toekijken vaak wel leerzaam bij twee of drie anderen, maar als de hele groep oefent wordt het vaak een taaie en langdradige exercitie.

Daarnaast brengt het werken met een camera veel praktisch ‘gedoe’ met zich mee.
Klaarzetten, overzetten op de laptop, fragment terugzoeken, terugkijken.
Het vergt aardig wat multitasking om dat op een vlotte en soepele manier te doen.

Ondanks de hierboven omschreven nadelen is videoreflectie toch populair omdat de inzichten bij de lerende zo krachtig zijn. Door te zien wat je doet en hoe je iets zegt, word je bewust van de meest subtiele (non-verbale) gedragingen. Vooral wanneer daarna een verdiepend gesprek ontstaat.

Smartphones en tablets zijn uitermate geschikt voor videofeedback! De hierboven omschreven voordelen worden vergroot bij het gebruik van deze apparaten, terwijl de nadelen tot een minimum beperkt worden.

Door het draadloze en kleine formaat zijn smartphones en tablets sneller en minder storend te gebruiken voor opnamen. Fragmenten zijn direct terug te kijken op het apparaat zonder gedoe met kabels en andere apparaten.
Daarnaast beschikken de meeste deelnemers zelf over een smartphone of tablet waardoor ze ook in subgroepen met videoreflectie kunnen werken.

Hieronder volgen drie voorbeelden:

1: Neem een oefening op met de smartphone van de deelnemer zelf

In een training presentatievaardigheden oefenen deelnemers vaak met het houden van een aantal korte presentaties. Uitstekend voor videofeedback natuurlijk, maar tijdrovend om bij iedereen terug te kijken. Neem daarom de pitch van de deelnemer met zijn eigen smartphone op. Na iedere pitch bespreek je plenair de oefening alleen kort mondeling na.
Nadat alle deelnemers hebben geoefend gaan duo’s samen reflecteren aan de hand van de opgenomen beelden.
Op deze manier houd je meer tempo tussen de oefeningen omdat de opnames niet plenair terugkijkt, maar de reflectie in tweetallen gebeurt. In tweetallen is er meer tijd voor verdieping, uitwisseling en het voelt veiliger en meer intiem.
Daarnaast heeft de deelnemer zijn eigen presentatie op zijn eigen apparaat staan, waardoor er op een later tijdstip nog eens terug gekeken kan worden.

2: Als feedbackmethode in subgroepen

In leiderschapstrainingen willen deelnemers graag veel oefenen.
Om iedereen voldoende ‘oefentijd’ te bieden is het werken in subgroepen van drie vaak handig,
A: oefent (met bijvoorbeeld beoordelen), B: speelt de medewerker, C: is observant.
Voor de observant is het een kleine moeite om tijdens het meekijken de smartphone of tablet van diegene die oefent vast te houden en opnames te maken. Op deze manier kan het drietal interessante fragmenten in de nabespreking op een eenvoudige en snelle manier terugkijken en bespreken.
Regelmatig maak ik mee dat deelnemers zelfs in de plenaire nabespreking een fragment met de rest van de groep willen delen op basis waarvan er een interessant gesprek ontstaat.
De opgenomen video’s die op een smartphone of tablet staan zijn vaak eenvoudig met een usb kabel op een laptop met beamer af te spelen.

3: Als reflectie op een praktijkopdracht

Transfer is een cruciaal onderdeel van een leerproces.
Gelukkig vormen praktijkopdrachten daarom een steeds prominentere rol in leertrajecten en trainingen. Ook tijdens het oefenen op het werk, bijvoorbeeld met een voorzittersrol in een vergadering, is videoreflectie zeer krachtig. Natuurlijk moet de lerende altijd met collega’s overleggen of het opnemen van bepaalde werkzaamheden toegestaan is. Maar in het kader van een leerproces hebben veel mensen hiervoor begrip en zelfs respect.

Als je besluit om ‘mobiele videofeedback’ in te zetten als leermiddel zijn hierbij 4 praktische tips:

1. Neem video’s op met iemands eigen apparaat. Daarmee heeft iemand eigen beheer over het materiaal en heeft de lerende een naslagwerk om later op terug te blikken.
2. De microfoons van meeste smartphone en tablet hebben een bereik van maximaal 1,5 tot 2 meter. Maak opnames dus van redelijk dichtbij om een goede geluidskwaliteit te handhaven.
3. Vraag diegene die opnames maakt de seconden op te schrijven van opvallende momenten in de oefening. Fragmenten zijn hierdoor snel terug te vinden waardoor de terugblik kort en krachtig blijft. De deelnemer kan na de training altijd nog rustig de hele opname terugkijken.
4. Geef in de terugblik gerichte observatiepunten en reflectievragen mee zodat in de nabespreking een heldere koppeling wordt gemaakt met de te leren vaardigheden.

What’s next?

Vaardigheden zijn tegenwoordig makkelijker plaats- en tijdonafhankelijk te oefen en te leren.
Een mooi voorbeeld van ‘next generation’ video reflectie is de video respons trainer die door opleidingsbureau Cirquest is ontwikkeld. Hierin oefent de lerende gericht met deelvaardigheden op basis van videofragmenten die hij te zien krijgt. De reactie wordt opgenomen en is direct terug te zien. Deze techniek maakt het mogelijk vaardigheden, zoals feedback geven, vanuit huis meerdere keren te oefenen waarbij je ook op je non-verbale gedrag reflecteert. Dit is een mooie aanvulling voorafgaand of juist na een trainingsbijeenkomst! Klik hier voor de video.

Ook in het hogere onderwijs is reflectie met mobiele devices in opkomst. Bij Hoge School InHolland is hiermee vorig jaar een experiment gestart. Klik hier voor meer informatie.

Waarschijnlijk heb je tijdens het lezen van deze blog ideeën gekregen hoe jij smartphones en tablets in kunt zetten ten om het leerproces te verrijken. Deel daarom ideeën, ervaringen, successen en flaters met elkaar!

1 Comment
  1. […] Lees meer over leren met videoreflectie en Cirquest’s Video Response Trainer in de blog van trainer Guus van Deelen. […]

Leave a reply

©2017 NVO2 - website door Thumbs Up

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?

Create Account